Pracownia Wschodnia – artystyczne serce warszawskiej Pragi

Twórcza przestrzeń otwarta dla wszystkich

Przy ulicy Hallera na warszawskiej Pradze znajduje się Stowarzyszenie Pracownia Wschodnia – dynamicznie rozwijająca się instytucja zrzeszająca artystów tworzących w technikach takich jak sitodruk, riso czy fotografia. Członkowie stowarzyszenia współtworzą przestrzeń otwartą zarówno dla twórców, jak i osób spoza środowiska artystycznego. Organizują warsztaty, wystawy oraz różnorodne wydarzenia kulturalne.

Historia i rozwój

Pracownia Wschodnia rozpoczęła swoją działalność w 2004 roku jako Stowarzyszenie Animacji Kultury Meuma’lo, założone przez grupę przyjaciół. Rok później organizacja wynajęła od miasta lokal przy ulicy Lubelskiej w Warszawie, który stał się miejscem organizacji wydarzeń kulturalnych, wystaw i koncertów. Z czasem przestrzeń przekształcono w pracownie artystyczne – powstały tam m.in. ciemnia fotograficzna i pracownia sitodruku.

Z biegiem lat członkowie stowarzyszenia coraz bardziej skupiali się na pracy indywidualnej, realizując między innymi projekt sztandaru dla Pałacu Prezydenckiego. Przełom lat 2020 i 2021 przyniósł jednak istotne zmiany – w wyniku decyzji miasta większość organizacji działających przy ul. Lubelskiej musiała opuścić swoje lokale z powodu konieczności remontu budynku grożącego zawaleniem. Dzięki wsparciu darczyńców Pracownia Wschodnia mogła przenieść się do nowej siedziby przy ul. Władysława Skoczylasa 8, w okolicy placu Hallera.

Pracownia Wschodnia – artystyczne serce warszawskiej Pragi

Nowa przestrzeń pozwoliła na dalszy rozwój działalności kulturalnej, w tym stworzenie galerii wystawowej. Pierwszą wystawą w nowej lokalizacji był „Nowy Grunt”, gdzie rezydenci stowarzyszenia prezentowali swoje prace. Podczas wydarzenia odbył się także live printing – odwiedzający mogli kupić sitodrukowe „cegiełki” i wspomóc remont nowego lokalu.

Pracownia Wschodnia – działalność artystyczna i warsztatowa

Obecnie galeria Pracowni Wschodniej niemal nieustannie prezentuje prace różnorodnych artystów. Ostatnia wystawa, „Produkcja Przestrzeni” Macieja Stępińskiego, odbyła się w listopadzie 2024 roku.

„Cykl zdjęć Macieja Stępińskiego odwołuje się do teorii Henriego Lefebvre’a, pokazując suburbia jako wynik kapitalistycznej urbanizacji. Projekt rozwija badania nad tzw. nie-miejscami, które artysta podsumował w swojej pracy doktorskiej w 2022 roku. Wystawa jest refleksją nad przestrzeniami peryferyjnymi, reinterpretującymi przedmieścia w kontekście zmian migracyjnych, klimatycznych i ekonomicznych.”^[1]

Oprócz wystaw stowarzyszenie organizuje warsztaty artystyczne, na których uczestnicy mogą nauczyć się technik takich jak fotografia czy sitodruk. Informacje o nadchodzących wydarzeniach i warsztatach są regularnie publikowane na profilach stowarzyszenia w mediach społecznościowych.

Ostatnie warsztaty, które miały miejsce 16 listopada, pozwalały uczestnikom zaprojektować i samodzielnie wykonać nadruki na koszulki. To doskonała okazja, by poznać proces twórczy i spróbować swoich sił w sztuce.

Wydawnictwo Oficyna Peryferie, działające w ramach Stowarzyszenia, organizuje różnorodne warsztaty związane z introligatorstwem. W 2019 roku odbyły się między innymi zajęcia z marblingu, czyli sztuki marmoryzowania papieru. Ta technika zdobienia polega na tworzeniu unikalnych wzorów przy użyciu farby i wody. Warsztaty łączyły teorię z praktyką – uczestnicy poznali historię marblingu, a następnie własnoręcznie wykonali ozdobne teczki introligatorskie.

Czym jest sitodruk?

Wnętrze starej pracowni sitodruku 2019 rok.

Sitodruk, znany także jako serigrafia, to technika druku, która była wykorzystywana przez takich artystów jak Andy Warhol – twórca słynnej „Złotej Marilyn”. Proces polega na nakładaniu emulsji światłoczułej na siatkę, naświetlaniu wzoru, a następnie usunięciu nieutwardzonej emulsji, aby przygotować matrycę do nanoszenia farby. Sitodruk znajduje zastosowanie w wielu dziedzinach – od nadruków na tkaninach po dekorowanie papierowych toreb czy pudełek.

Pracownia Wschodnia co roku projektuje i ręcznie drukuje kalendarz w tej technice, dostępny w formie darowizny wspierającej działalność stowarzyszenia. Tegoroczny kalendarz, którego tematem przewodnim jest „Czułość”, można kupić podczas kiermaszu 14-15 grudnia. W poprzednich latach tematy kalendarzy obejmowały „Grzyby”, „UFO” i „Kury”.

Pracownia Wschodnia – koncerty, wernisaże i wydarzenia specjalne

W przestrzeni galerii odbywają się także koncerty – występowali tu m.in. Emilia Gołos i Danny Kamins. Pracownia organizuje wydarzenia takie jak Noc Muzeów, podczas której można wziąć udział w live printingu, przynosząc własne tekstylia do nadruku.

Warto wspomnieć o inicjatywie „Viva Pieski”, czyli wydarzeniu, podczas którego właściciele psów mogą zafundować swoim pupilom profesjonalną sesję zdjęciową. To doskonały przykład na to, jak różnorodne i kreatywne wydarzenia oferuje Pracownia Wschodnia.

Podsumowanie

Pracownia Wschodnia to niezwykłe miejsce na kulturalnej mapie Warszawy. Jeśli szukasz pomysłu na ciekawy weekend, inspirujące warsztaty czy elegancki wieczór w galerii sztuki, warto odwiedzić to miejsce. Tworzone przez ludzi z pasją, stowarzyszenie nie tylko wzbogaca lokalną kulturę, ale również angażuje się w budowanie wspólnoty artystycznej otwartej na wszystkich.

^[1] https://www.instagram.com/p/DB3joBLOJ9T/

Tekst i zdjęcia: Karolina Jastrzębska

Plakat promujący wystawę „Nowy Grunt” – źródło: <Instagram>

Spodobał Ci się nasz artykuł? Sprawdź inne teksty!

Przeczytaj również: Czasoprzestrzeń pamięci – film “Dahomey” pod lupą
Przeczytaj również: Drugi sezon Squid Game – między rzeczywistością i fikcją
Przeczytaj również: Andor sezon 2 – czyli dojrzała opowieść o rozkwicie rebelii
Przeczytaj również: Film „Wąwóz” – gdy miłość rodzi się w cieniu tajemnicy
Przeczytaj również: Ballerina – film z uniwersum Johna Wicka – recenzja
Przeczytaj również: 15 seriali, które ukształtowały dzieciństwo – magia, przyjaźń i przygody z Disney Channel
Przeczytaj również: Dziewczyna z igłą – baśń o samotności i przetrwaniu