Polonia w Estonii

Obecnie mieszka w Estonii ok. 1500 Polaków, głównie w Tallinie, Tartu, Kohtla-Järve, Narwie, Valdze i Parnawie. W 1989 roku rozpoczęło działalność Towarzystwo Kultury Polskiej “Polonia”, przekształcone w 1995 roku w Związek Polaków w Estonii (od roku 2004 prezes Halina Kisłacz, wiceprezesem został w roku 2019 Igor Bobrovsky). Celem związku jest tworzenie i utrzymywanie łączności wsród Polaków, meszkających w Estonii, przez działalność narodową i kulturalną , czego wyrazem jest kultywowanie polskich zwyczajów i tradycji. W siedzibie organizacji funkcjonuje biblioteka polska, odbywają się kursy języka polskiego dla dzieci i dorosłych.

W statucie ZPE „Polonia” wyraźnie oznaczono cele i zadania . Na pierwszym miejscu zachowanie oraz pogłębianie polskiej tożsamości narodowej, wspieranie tradycji historycznych i studiowanie ojczystej kultury. Oprócz tego podtrzymywanie ścisłych stosunków ze swoją ziemią historyczną, Polską.
Przez wszystkie lata ZPE „Polonia” aktywnie działa na rzecz Polski przede wszystkim w sferze kulturalnej, społecznej i informacyjnej. Nasz Związek odnosi wiele sukcesów na polu kulturalnym. Zespół “Lajkonik”, który działa od 2007 roku, ma w swoim repertuarze pieśni folklorystyczne i tańce ludowe. Na przeglądach zespołów mniejszości narodowych zajmuje pierwsze miejsca. Bierze udział w konkursach, festiwalach, często jest zapraszany na występy i koncerty zarówno w Estonii, jak i poza jej granicami, również w Polsce. Niejednokrotnie nagradzany i uhonorowany dyplomami.
W Estonii mamy tak zwane “polskie miejsca” o których pamiętamy i dbamy o nie. Choć polska dominacja na ziemiach Estonii nie trwała długo (1582-1629), ale Polska jednak zaznaczyła swój ślad w historii Estonii dość wyraźnie. Wezmiemy na przykład Uniwersytet Tartuski. Historia uczelni sięga końca XVI wieku, kiedy zgodnie z decyzją Stefana Batorego utworzono środek jezuicki, przekształcony później w kolegium i Uniwersytet. Wiele polskich studentów skonczyło

Uniwersytet w Tartu.

Krolowi Stefanowi Batoremu i polskim studentom poświęcona została tablica odsłonięta na ścianie gmachu Uniwersytetu w Tartu. (Krolowi Stefanowi Batoremu będzie dedykowany osobny artykuł).

Na wzgórzu zamkowym w Rakvere odsłonięto pomnik, na postumencie którego, wśród napisów w kilku językach widnieje taki napis: “ W latach 1602-1605 Gród należał do Rzeczypospolitej Obojga Narodów.”
Również w Rakvere znajduje się pomnik z tablicą pamiątkową poświęconą pamięci wybitnego polskiego historyka Stanisława Herbsta (1907 – 1973), uznanego autorytetu w dziedzinie hlstorii wojskowości i dziejów Inflant, autora około 300 prac naukowych, który urodził się i spędził pierwsze lata życia w Rakvere.

W Haapsalu można zobaczyć plakat z lat międzywojennych informujący o gościnnych występach słynnego tenora Jana Kiepury.
W 1918 roku estoński generał Johan Laidoner poślubił polkę Marię Kruszewską. Mieszkali w dworku wsi Viimsi (koło Tallina), gdzie w chwili obecnej znajduje się Państwowe Muzeum Wojska Estońskiego im. Generala Johana Laidonera. Jedna z sal jest poświęcona związkom polsko-estońskim.
Przy starej Bramie Morskiej w Tallinie znajduje się tablica upamiętniająca brawurową ucieczkę internowanego we wrześniu 1939 roku polskiego okrętu podwodnego ORP “Orzeł”.
Zachowanie i umacnianie tożsamości narodowej to zadanie najważniejsze dla żyjących tutaj pokoleń Polaków. Współpracujemy z organizacjami pozarzadowymi i z władzami samorządowymi Estonii. Jednak najważniejszą dla nas sprawą jest kontakt z polskimi organizacjami pozarządowymi, realizującymi zadania wynikające z Rządowego Progamu Współpracy z Polonią i Polakami za Granicą. Dzięki takiej wspólpracy mamy możliwość realizowania wspólnych spotkań z Polakami innych krajów, co przynosi wymierne efekty integracyjne, a w przypadku dzieci i młodzieży szczególnie umacnia więzi wzajemnych kontaktów i poprawia znajomość mowy ojczystej. Bardzo ważna, choć w ostatnich latach niezbyt często praktykowana jest dla nas możliwość wyslania dzieci na kolonie, obozy, do letnich szkół języka polskiego. Nasza młodzież powarcająca z takich pobytów wynosi zupełnienie inne wyobrażenie o kraju przodków, jest dumna z osiągnięć i poziomu rozwoja swojej Ojczyzny.
Szczególnie czćimy Święta, takie jak Dzień Polonii i Polaków za granicą, Dzień Konstytucji, Dzień Niepodległości, Boże Narodzenie, na które do Tallina ściągają rzesze Polaków z calej Estonii. Dzieci i młodzież prezentują spektakle, swoje prace plastyczne, a także recytują polską poezję i z powodzeniem wykonują polskie piosenki. Na takich spotkaniach nawiązują sie przyjaźnie i pojawia się dodatkowy stymulator, aby poglęblać znajomość języka swoich przodków.
W naszej pracy staramy się przykładać większą wagę do pracy z młodzieżą. Młodzież jest mostem, po któremu idziemy w przyszłość, ona jest podstawą przekazywania języka i kultury przyszłym pokoleniom.
Polonia Estonii jest widoczna i na arenie międzynarodowej. Tutaj u nas gościli Prezydent RP Aleksandr Kwaśniewski, małżonka Prezydenta RP pani Maria Kaczyńska, Minister Obrony Bogdan Klich, pani Minister Spraw Zagranicznych Anna Fotyga, prezydent RP i laureat Nagrody Nobla Lech Wałęsa, a także Premier Kazimierz Marcinkiewicz.
Ważnym wydarzeniem w życiu Polonii i Polaków, mieszkających na terene Estonii, był przyjazd do Estonii Marszałka Sejmu Elżbiety Witek w 2021 roku. Już pierwszego dnia swojej wizyty Pani Marszałek odwiedziła Polonię Estońską, gdzie zorganizowano dla niej uroczyste przyjęcie. W swoim wystąpieniu Pani Marszałek wysoko oceniła rolę Polonii estońskiej w zachowaniu i rozwoju polskiej kultury i języka polskiego w Estonii. Ze swojej strony Polacy mieszkający w Estonii przedstawili Pani Marszałce bogaty program kulturalny. Spotkanie odbyło się w ciepłej i domowej atmosferze.
Latem 2023 roku predstawiciel naszej Polonii (wiceprezes Igor Bobrovsky) brał udział w VI zjeździe Polonii i Polaków z zagranicy, który odbył się w Warszawie. Takie Zjazdy są manifestacją wspólnoty narodowej, jedności z macierzą, a także troski Polonii i Polaków z zagranicy o los Ojczyzny.
Rozwój ZPE “Polonia” nie byłby możliwy też bez pomocy i wsparcia ze strony Ambasady RP.Wielką pomocą i wsparciem jest w tych działaniach Ambasada RP W Tallinie, która poprzez Ambassadora i konsula RP wspiera i dopomaga, jest domem otwartym, życzliwym i serdecznym.
Oprócz tego chcieliby odznaczyć, że nasza Polonia nie tylko organizuje imprezy kulturalne, ale także aktywnie uczestniczy w nawiązywaniu więzi gospodarczych między Polską a Estonią. Na przykład, przy aktywnym udziale niektórych członków Polonii (wiceprezes Igor Bobrovsky), w październiku 2019 w obecności Prezydenta RP Andrzeja Dudy została założona Polsko-Estońska Izba Gospodarcza. W ten sposób położono kolejny kamień węgielny w rozwój stosunków między naszymi krajami.
Dzisiaj mimo problemy staramy się, wypracowywamy nowe projekty, z nadzijeją patrzymy w prszyszłość.
Dzisiejsza Estońska Polonia jest obecna w życiu społecznym Estonii, bardziej świadoma swojego pochodzenia i dumna ze swoich polskich korzeni. Estońscy Polacy mogą mieć różne doświadczenia życiowe, różne poglądy polityczne, ale łączy ich jedno: budowanie dobra Polaków i Polski. Prągniemy pracować dla Ojczyzny. Wielu tutejszych Polaków współpracuje z estońskim społeczeństwem, a jednocześnie podtrzymuje więzi z historyczną Ojczyzną — Polską.

Z Estonii dla ProAnima

Igor Bobrovsky

Artykuł został napisany w ramach projektu Akademia Dziennikarstwa Obywatelskiego na Wschodzie

Przeczytaj również ten artykuł w języku estońskim.

“Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem
Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.”