Kraków. Kultura i naród – recenzja albumu fotograficznego Adama Bujaka

Otwórz księgę, która nie opowiada historii – lecz ją ożywia. Wejdź w świat, gdzie kamienne mury szepczą o dawnych królach, a mgła nad Plantami niesie echa modlitw, świąt i codziennych rytuałów. Kraków. Kultura i naród Adama Bujaka to nie zwykły album fotograficzny – to brama do miasta, którego przeszłość pulsuje w każdej fotografii. Tutaj obraz i słowo splatają się w opowieść, która pozwala zobaczyć Kraków nie tylko oczami, ale także sercem.

Kraków. Kultura i naród – o autorze

Kraków. Kultura i naród to jeden z tych albumów fotograficznych, które jesteśmy skłonni kupić choćby ze względu na osobę jego autora. Adam Tadeusz Bujak, urodzony 12 maja 1942 roku w Krakowie, czerpał z rodzinnego miasta ogromną inspirację, co wyraźnie widać także w tym albumie. Największy rozgłos przyniosła mu wieloletnia współpraca z Karolem Wojtyłą – zarówno w czasach, gdy pełnił on funkcję arcybiskupa krakowskiego, jak i później, gdy został papieżem Janem Pawłem II. Bujak towarzyszył papieżowi podczas licznych pielgrzymek i uroczystości, tworząc tysiące zdjęć, które znalazły się w wielu cenionych albumach.

Kraków. Kultura i naród – okładka

Jego dorobek obejmuje ponad 160 publikacji, często o monumentalnym charakterze, w których uwieczniał nie tylko postać Jana Pawła II, ale także katedry, klasztory, miasta, tradycje oraz piękno polskiej architektury i krajobrazu.

Za swoją wyjątkową działalność artystyczną Adam Bujak otrzymał liczne nagrody i odznaczenia. Wśród nich znajdują się m.in. Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski oraz najwyższe polskie odznaczenie państwowe – Order Orła Białego. Został także uhonorowany papieskim Orderem Świętego Sylwestra za zasługi dla Kościoła i fotografii religijnej.

Album ten doskonale pokazuje, dlaczego jego twórczość cieszy się tak dużym uznaniem i była wielokrotnie nagradzana.

Kraków. Kultura i naród – recenzja

Album ten to bardzo przemyślana dokumentacja Krakowa – jego budynków i zabytków, a także klimatu, kultury i tradycji. Składa się na to genialna warstwa wizualna oraz merytoryczna, która działa jak otwarta brama do zrozumienia kontekstu i tła historycznego oglądanych miejsc i wydarzeń.

Początek albumu stanowi pewnego rodzaju wstęp. Przed zapoznaniem się z warstwą wizualną album oferuje nam tekst, który opowiada historię Krakowa. Za tekst ten odpowiada Joanna Wieliczka-Szarkowa, znana historyczka. W swoim wprowadzeniu autorka towarzyszy fotografiom Bujaka, prowadząc czytelnika przez kolejne rozdziały – od Wawelu, przez rynek, świątynie i uczelnię, aż po miejskie planty i zwyczaje. Tekst stanowi narracyjną oś albumu, dzięki czemu fotografie Adama Bujaka zyskują głębszy wymiar poprzez odniesienia do dziedzictwa kulturowego, historycznego znaczenia miejsc oraz symboliki związanej z tożsamością narodową Krakowa.

Bardzo doceniam pracę Joanny Wieliczki-Szarkowej, choć trzeba przyznać, że ostatecznie pełni ona rolę dodatku do genialnej warstwy wizualnej. Zdjęcia Adama Bujaka są tak dobre, że same w sobie potrafią przekazać więcej, niż moglibyśmy się spodziewać.

Fotografie: Adam Bujak

Cały album podzielony jest na 17 rozdziałów. Każdy z nich prezentuje inny element Krakowa. Pomiędzy poszczególnymi częściami widać wyraźne różnice w tym, co interesowało autora. Rozdziały takie jak „Wawel” czy „Rynek Główny” poświęcone są głównie budowlom, ukazaniu piękna zabudowy Krakowa. Części takie jak „Królowie”, „Bohaterowie” czy „Święci” przedstawiają przede wszystkim rzeźby, obrazy oraz inne dzieła, które mogłyby znaleźć się w muzeum. W albumie pojawiają się też ludzie – choćby w rozdziale „Zwyczaje i święta”, gdzie Bujak dokumentuje obrzędy religijne z udziałem wielu osób.

To wszystko sprawia, że po lekturze czytelnik faktycznie poznaje głęboką historię i kulturę Krakowa. Poznajemy to miejsce z wielu perspektyw, co buduje obraz szczegółowego, wręcz naukowego zbadania miasta. Tytuł albumu – Kraków. Kultura i naród – trafnie oddaje jego zawartość: odkrywamy to, co ukształtowało kulturę Krakowa, oraz ludzi, którzy ją dziś kultywują.

Same zdjęcia są naprawdę znakomite. Doceniam umiejętności, podparte ogromnym doświadczeniem, Adama Bujaka, które błyszczą w tym albumie. Szczególnie urzekło mnie to, jak autor potrafi uchwycić z pozoru proste elementy w sposób wyjątkowy, zachęcający do zatrzymania się przy zdjęciu na dłużej. Przykładem są fotografie rzeźb – choć setki osób robią im codziennie zdjęcia i ich fotografii w internecie są tysiące, to tylko Bujak potrafi uchwycić je inaczej, pokazując coś nowego i interesującego.

Choć w albumie znajdują się zdjęcia ewidentnie artystyczne, których wykonanie musiało wymagać ogromnych przygotowań i odpowiedniej pogody, to właśnie te ukazujące najczęściej oglądane elementy naszej przestrzeni najbardziej mnie zachwyciły. Pokazują, że nawet to, na co patrzymy codziennie, kryje w sobie coś wyjątkowego – głębię, którą Bujakowi udało się uchwycić.

Opinia o albumie

Album Kraków. Kultura i naród wydaje się pracą kompletną. Spełnia wszelkie oczekiwania, jakie możemy mieć jeszcze przed jego lekturą. Zarówno warstwa merytoryczna, jak i wizualna stoją na bardzo wysokim poziomie. Ich komplementarność sprawia, że nie traktujemy ich jako osobnych elementów książki, lecz jako dopełniającą się opowieść o Krakowie.

Jedynym ewentualnym minusem, który dostrzegłem, jest mimo wszystko pewna monotematyczność. Album jest mocno skupiony na tradycji i historii Krakowa, pomijając nieco jego teraźniejszość. Choć ta ukazana jest w pewien sposób – na przykład w rozdziale „Zwyczaje i święta” – wydaje się, że nie wyczerpuje to potencjału tego zagadnienia. Tytularny naród przedstawiony jest jako społeczność kultywująca tradycję i silnie związana z Kościołem katolickim. Gdybyśmy chcieli jak najpełniej przedstawić naród, zapewne warto byłoby skupić się na większej różnorodności.

Jest to jednak – jak nazwałem wcześniej – jedynie ewentualny minus, ponieważ album z założenia miał być poświęcony historii i tradycji, mającej swe korzenie w kulturze charakterystycznej dla dawnych czasów istnienia Krakowa. Dodatkowo autorem tej książki jest Adam Bujak, co już na starcie nakreśla, jakiej narracji można się spodziewać, więc oczekiwanie czegoś zupełnie innego może być złudne.

Mimo to album Kraków. Kultura i naród to naprawdę bardzo dobra pozycja. Polecam ją wszystkim, którzy chcą zapoznać się z historią Krakowa, kontekstem jego najważniejszych miejsc, a także tym, którzy po prostu są głodni dobrej fotografii – bo tutaj jest jej naprawdę wiele.

Kraków. Kultura i naród – informacje

• Autor (fotografie): Adam Bujak
• Tekst wstępny: Joanna Wieliczka‑Szarkowa
• Wydawnictwo: Biały Kruk
• Data wydania: 2025 rok
• Liczba stron: 336
• Oprawa: twarda z obwolutą
• Format: około 235 × 270 mm
• Cena katalogowa: 129 zł

Recenzja: Paweł Skarzyński
Zdjęcia: Paweł Skarzyński

 Przeczytaj również:  Praktyczny słownik angielsko-polski broni palnej
 Przeczytaj również:  Anne Bonny – rejs po oceanie hedonizmu
 Przeczytaj również:  Jestem ich milczeniem – recenzja komiksu
Przeczytaj również:  Trent – recenzja komiksu – Ujmująca historia pewnego…
 Przeczytaj również:  Most Heksagon  – recenzja komiksu science fiction
 Przeczytaj również:  Tango Integral I podróż po oceanie testosteronu
Przeczytaj również:  Saint Elme 2 – recenzja komiksu. Gdzie są żaby?