Hołdy Pruskie: Majstersztyk dyplomacji czy początek końca? Prof. Stefan Ciara o „zmarnowanej szansie” Rzeczypospolitej

W XVI wieku Europa trzęsła się w posadach pod wpływem reformacji i osmańskiej ekspansji. W tym samym czasie w Polsce ważyły się losy Zakonu Krzyżackiego. Czy sekularyzacja Prus była genialnym kompromisem, czy może pętlą, którą sami założyliśmy sobie na szyję? Najnowsza książka prof. Stefana Ciary rzuca nowe światło na kulisy powstania świeckiego księstwa Albrechta Hohenzollerna.

Historia, którą znamy z podręczników jako triumf Zygmunta Starego, w ujęciu prof. Stefana Ciary zyskuje znacznie bardziej skomplikowane oblicze. W publikacji „Hołdy Pruskie. Zmarnowana szansa Rzeczypospolitej” (Wydawnictwo Biały Kruk), autor analizuje moment, w którym regionalny spór z Zakonem stał się elementem wielkiej europejskiej gry.

Hołdy Pruskie – Luter, deprawacja i wielka polityka

Jak przypomina prof. Ciara, u źródeł decyzji o likwidacji państwa zakonnego leżał nie tylko pragmatyzm, ale i kryzys moralny. Rycerze-bracia, zamiast ascezy, wybierali laicyzację, a ich szeregi trawiła postępująca deprawacja. To sam Marcin Luter doradzał Albrechtowi Hohenzollernowi porzucenie habitu i stworzenie nowoczesnego, świeckiego księstwa.Droga do porozumienia nie była jednak usłana różami. Autor szczegółowo opisuje opór pruskich stanów, które obawiały się dziedzicznej władzy Albrechta i wolałyby zwierzchnictwo odległych Inflant.

Polska w kleszczach dyplomacji, czyli zmarnowane szanse Rzeczypospolitej

Najciekawszym wątkiem newsa jest jednak polska perspektywa. Prof. Ciara kreśli obraz dynamicznej walki frakcji na dworze królewskim:

• Obóz filohabsburski pod wodzą kanclerza Szydłowieckiego szukał porozumienia z cesarzem.
• Stronnictwo narodowe z prymasem Janem Łaskim na czele dążyło do ostatecznego militarnego rozwiązania problemu krzyżackiego.

Czy sojusz z Francją i skandynawskimi władcami mógł zmienić bieg historii? Książka prof. Ciary pokazuje, że rok 1525 nie był tylko datą uroczystej ceremonii na krakowskim rynku, ale przede wszystkim punktem zwrotnym, który do dziś budzi pytania o dalekowzroczność jagiellońskiej polityki.

„Sekularyzacja Zakonu i państwa krzyżackiego dojrzewała od dawna… Tryb życia rycerzy-braci odbiegał coraz bardziej od klasztornej ascezy” – pisze prof. Ciara, zapraszając czytelników do rewizji narodowych mitów.

• Tytuł: Hołdy Pruskie. Zmarnowana szansa Rzeczypospolitej
• Autor: Stefan Ciara
• Wydawnictwo: Biały Kruk
• Liczba stron: 240
• Oprawa: twarda
• Data wydania: 2026
• Sugerowana cena: 79 zł

Źródło: Biały Kruk