Głowa węża. Przemytnicy z Chinatown | Wydawnictwo Czarne – recenzja

Imigracja w naszej części świata jest jednym z najbardziej dominujących społecznych tematów. Gdy poruszamy tę kwestię, nie sposób nie wspomnieć o pojęciach takich jak moralność, nowy start czy szanse i zagrożenia. Jak pokazuje książka „Głowa węża” problemy i nadzieje związane z migracją do bogatszych krajów, pojawiały się już wcześniej. Czy zostały one dobrze ukazane i czy możemy z treści książki wyciągnąć jakieś wnioski na przyszłość? Na te pytania postaram się odpowiedzieć w tej recenzji.

Patrick Radden Keefe — kto to? Kim jest autor?

Patrick Radden Keefe jest amerykańskim pisarzem oraz dziennikarzem śledczym. Na swoim koncie ma wiele esejów oraz pięć książek. Polscy czytelnicy do tej pory mogli poznać dwie pozycje jego autorstwa. W 2020 roku na półki księgarń trafił tytuł „Cokolwiek powiesz, nic nie mów. Zbrodnia i pamięć w Irlandii Północnej”. Z kolei trzy lata później swoją premierę miała „Imperium bólu. Baronowie przemysłu farmaceutycznego” Obie pozycję zostały wydane przez Wydawnictwo Czarne i spotkały się z wielkim uznaniem czytelników. Na najbardziej popularnej polskiej witrynie czytelniczej — lubimyczytac.pl — obydwie książki uzyskały bardzo wysoką średnią ocen 8,2 w dziesięciopunktowej skali.

„Cokolwiek powiesz…” omawia konflikt etniczno-polityczny rozgrywający się od późnych lat 60. do 1998 roku. Centralnym punktem książki jest porwanie oraz zabójstwo Jean McConville w 1972 roku. Poprzez to wydarzenie Keefe przedstawia genezę, skutki, a także złożoność konfliktu zwieńczonego porozumieniem wielkopiątkowym. Reportaż amerykańskiego pisarza spotkał się z wielką pochwałą krytyków. Na podstawie książki powstał także miniserial „Nic nie mów” (2024), który jest obecnie dostępny na platformie Disney+.

„Imperium bólu” porusza kwestię zachłanności oraz gigantycznego przedsiębiorstwa medycznego oraz stawia pytanie: „kiedy zaczyna się żądza zysku, a kończy człowieczeństwo?”. Opowieść o budowie silnego farmaceutycznego koncernu była międzynarodowym hitem i spotkała się z wielkim uznaniem. The Washington Post wyróżnił reportaż Particka Keefe’a, umieszczając go na liście 10 najlepszych książek 2021 roku. Serwis lubimyczytac.pl również docenił tę lekturę, zamieszczając ją w grupie nominowanych jako jedną z najlepszych książek w kategorii literatury faktu. To potwierdziło zainteresowanie polskich czytelników pracą amerykańskiego pisarza. Ten ruch był znakiem dla Wydawnictwa Czarnego, że tego typu literatura ma wzięcie i sięgnęli po kolejną pozycję z dorobku Keefea „Głowę węża”.

Głowa węża — o czym jest? O walce, nadziei i moralności

Już sam tytuł książki jest nieprzypadkowy i znaczący. Tytułowa „Głowa węża” jest nawiązaniem do gangu Snakehead. Grupa zajmuje się przemytem ludzi do obcych krajów i działa do dziś. Jedną z najważniejszych postaci w historii Snakehead jest Cheng Chui Ping, bardziej znana jako Siostra Ping. Jej działalność jest pierwszoplanowym wątkiem w reportażu Patricka Radden Keefe’a. Kobieta zajmowała się przemytem ludzi z Chin do Stanów Zjednoczonych. W ten sposób dawała im szansę na nowe lepsze życie. Jak podkreśla książka — pozostanie w Chinach wiązało się z praktycznym brakiem możliwości zmiany swojego statusu. W skrócie, jeśli ktoś urodził się jako biedny chłop w wiejskiej społeczności, to zostawał nim już na zawsze. Wobec tak niesatysfakcjonującej rzeczywistości „amerykański sen” dla milionów chińskich obywateli jawił się jako atrakcyjna alternatywa. Dzięki tej nadziei na lepsze życie siostra Ping zyskała szansę na zysk.

„Głowa węża” opisuje proceder przemycania ludzi przez kobietę oraz jej współpracowników. Narracja tych dynamicznych wydarzeń jest naprawdę satysfakcjonująca. Odbiorca otrzymuje masę szczegółów tego procederu, a jednocześnie nie jest nimi zasypywany. Dzięki umiejętnemu wyważeniu treści Patrick Radden Keefe poczytnie przedstawia losy gangu oraz ich konfliktów. W kompleksowy sposób przedstawia nam genezę przemytniczych procederów, a także losy osób, które ryzykując życie pragnęły nowego lepszego życia. Keefe przygląda się przegranym i wygranym wypraw do Ameryki, pokazując, że nie każdemu udało się dotrzeć do celu, a wielu podczas nich straciło życie.

Autor zwraca szczególną uwagę na kwestię moralną tego procederu, pytając się czytelnika, kiedy możemy mówić o szczerej pomocy, a kiedy o wyrachowanym systemie, w którym człowieka karmi się marzeniami. „Głowa węża” nie zapomina również o kwestii konfliktu interesów, pokazującą konkurentów siostry Ping na polu przemytniczym. Swoją książkę Keefe wieńczy opisem skutków nielegalnego przemytu oraz losami głównych organizatorów procederu. Dzięki zastosowanej formule autor pokazuje czytelnikowi chronologicznie proceder przemytniczy, tłumacząc jego szczegóły w sposób przystępny.

Głowa węża – Opinie. Opisuje i zmusza do myślenia, nawet dziś

Zbierając wszystkie informacje w całość. „Głowa węża” to udana lektura. Książka Keefe’a jest napisana bardzo szczegółowo, a zarazem przejrzyście. Autor oprowadza czytelnika chronologicznie pokazując mu przyczyny i skutki nielegalnej imigracji. Nie zapomina również o kwestiach moralnych pytając: “kto powinien odpowiedzieć za cierpienie osób, którym ostatecznie nie udało się spełnić „amerykańskiego snu” i zginęły podczas podróży”?. Szczególnie  doceniam tutaj pióro Keefe’a. Autor mimo ciężkości tematu zdołał się z nim uporać na tyle umiejętnie, że książkę czyta się z wielkim zaangażowaniem poznając po kolei szczegóły przemytniczych historii. Tak pisać to niełatwa sztuka, a Keefe tego dokonał. W związku z tym nie mogę się doczekać kiedy jego kolejne dzieło doczeka się polskiego przekładu i będziemy mogli znów zapoznać się z kolejną ciężką, choć jednocześnie angażującą historią.

Głowa węża. Przemytnicy z Chinatown – informacje

• Seria wydawnicza: Amerykańska
• Tłumaczenie: Jan Dzierzgowski
• Projekt okładki: Agnieszka Pasierska
• Okładka: twarda
• Liczba stron:432
• Wydawnictwo: Czarne
• Cena okładkowa:69,90 zł

Opinia: Piotr Czarkowski
Zdjęcie: Piotr Czarkowski