Jadwiga Smosarska – najjaśniejsza z gwiazd międzywojnia

Polskie kino być może nie dorównywało swoim rozmachem zachodnim odpowiednikom, ale też młode, ledwo odrodzone państwo nie dysponowało dostatecznym kapitałem, by tworzyć superprodukcje. Jednakże na ówczesnych ekranach pojawiło się wiele gwiazd cieszących się w polskim społeczeństwie ogromną popularnością, a niektóre z nich pamiętamy do dziś. Do tej ostatniej grupy zalicza się przede wszystkim Jadwiga Smosarska, która wówczas święciła swoje tryumfy grając główne role w najbardziej kasowych produkcjach. 

Teatralne początki 

Przyszła na świat w 1898 roku w Warszawie i już w wieku nastoletnim grywała w uczniowskich przedstawieniach teatralnych. Nieoficjalnie zadebiutowała na scenie Teatru Polskiego w “Nie-Boskiej komedii” już w 1916 roku, jednak za jej oficjalny debiut sceniczny uznaje się farsę “Ciotka Karola” wystawioną w 1918 na deskach Teatru Letniego. Wystąpiła wówczas pod pseudonimem Sarska, którego użyła tylko wtedy, w późniejszym okresie podpisując się pod granymi rolami własnym nazwiskiem. 

W lipcu 1920 roku wystąpiła w swoim przedstawieniu dyplomowym, a już kilka miesięcy później rozpoczęła współpracę z Teatrem Rozmaitości, gdzie spędziła kolejne trzy lata swojej kariery. Prócz wspominanych już scen miała okazję występować w swojej karierze na deskach Teatru Małego, Teatru Nowego oraz Teatru Wielkiego. 

Na ekranie – w Starym Kinie

Publiczności w całym kraju Jadwiga Smosarska dała się poznać jako aktorka kinowa. Jej kariera w tym aspekcie rozwijała się równolegle do teatralnej. Już w 1919 miała wystąpić w pierwszym filmie (“Dla szczęścia”), produkcja jednak nie została ukończona. Dla samej Smosarskiej mimo wszystko udział w niej okazał się pomyślny, bo dostrzeżono jej talent, co zaowocowało kolejnymi propozycjami filmowymi. 

W listopadzie 1920 roku zadebiutowała na ekranie w krótkometrażowej produkcji “Bohaterstwo polskiego skauta”, a jej rola spotkała się z pozytywnymi recenzjami krytyków. Bardzo często była obsadzana w rolach, które można określić mianem patriotycznych bohaterek, sprawdzała się również w melodramatach. Mimo, że produkcje tego typu często spotykały się z krytyką recenzentów, publiczność wyrażała odmienne zdanie masowo przybywając na projekcje. Mimo krytycznych opinii o samych filmach, Smosarska wielokrotnie “broniła się” w swoich rolach i jej udział wyróżniano jako pozytywny. 

Nastanie ery kina dźwiękowego tylko przysporzyło jej popularności. To wówczas zagrała w wielkich kinowych hitach, takich jak “Księżna Łowicka”, “Barbara Radziwiłłówna”, “Jadzia”, czy “Dwie Joasie”. Zainteresowany pozyskaniem aktorki był również amerykański przemysł filmowy, jednak sama zainteresowana odmówiła, nie chcąc na dłużej opuszczać kraju. Przywiązanie do Polski było zresztą jednym z powodów jej popularności. 

Wojna i życie powojenne 

Wybuch wojny we wrześniu 1939 roku zaskoczył Smosarską i jej męża, Zygmunta Protassewicza na wakacjach, przez co uciekła z kraju do USA z niewielkim jedynie bagażem, będąc skazana na życie na emigracji w ubóstwie. Mimo tego aktywnie angażowała się w emigranckie życie biorąc udział w występach charytatywnych. 

Po wojnie jej warszawska willa (za zgodą aktorki i jej męża) została zamieniona w przedszkole. Po raz pierwszy w nowej rzeczywistości do kraju przyleciała w 1958 roku, spotykając się z ogromną sympatią społeczną. Na stałe małżeństwo wróciło do Polski w 1970, a zaledwie rok później Jadwiga Smosarska zmarła w wyniku choroby. W swoim powojennym życiu unikała rozgłosu, nie kontynuowała również kariery aktorskiej. 

Sukces Smosarskiej niewątpliwie można przypisać nie tylko jej talentowi aktorskiemu, ale także umiejętnej promocji jej postaci, jak również temu, że zwyczajnie daleko było jej wizerunkowi do wielkich, światowych gwiazd, a dużo bliżej do zwykłej dziewczyny, z którą wiele Polek z powodzeniem mogło się utożsamiać. 

Artykuł Sebastian Bachmura
Fot. Wikipedia/Domena publiczna