44. Łemkowska Watra – Zdynia

Tegoroczna edycja odbędzie się pod hasłem „Nie ma jak w domu” – zdaniem prostym, a jednocześnie głęboko poruszającym w kontekście łemkowskich doświadczeń. W kulturze łemkowskiej dom to coś znacznie więcej niż budynek. To wspólnota, język, pamięć przodków, zapach drewna i dymu unoszącego się nad watrą. To miejsce, do którego się wraca – czasem realnie, a czasem tylko w opowieściach, pieśniach i gestach. Dla Łemków, których los naznaczyły wysiedlenia, przymusowe migracje i utrata rodzinnych wsi, dom bywał czymś odebranym, a jednocześnie nieustannie odbudowywanym w kulturze i relacjach międzyludzkich.

Watra w Zdyni od lat pełni właśnie taką rolę – symbolicznego domu, w którym można być sobą i odnaleźć wspólnotę. Warto podkreślić, że Łemkowszczyzna była niegdyś domem nie tylko dla Łemków, ale także dla Romów, Żydów i Polaków. Wielokulturowość regionu stanowiła jego naturalny krajobraz i ważne dziedzictwo. Ten aspekt zostanie w tym roku szczególnie wyeksponowany poprzez spotkania tematyczne z przedstawicielami mniejszości, rozmowy o pamięci, współistnieniu i wzajemnym szacunku.

Istotnym przesłaniem 44. Łemkowskiej Watry jest także idea NO HEJT. Festiwal jasno podkreśla, że każdy człowiek ma prawo być sobą, wyrażać swoją tożsamość i czuć się bezpiecznie. Łemkowski dom jest otwarty – przy wspólnym ognisku, przy watrze, jest miejsce dla wszystkich, niezależnie od pochodzenia, języka, wiary czy poglądów. Watra przypomina, że różnorodność nie dzieli, lecz wzbogaca, a wspólnota rodzi się z uważności i szacunku.